މަރުޙަބާ ދިވެހިރާއްޖެ: އަހަރެމެންނަށް މިވަނީ ތާރު ފެނިފައި!
ހުސެއިން އާދަމް

މަގުތަކުގައި ތާރުއެޅުމަކީ ދިވެހިންނަށް އާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަހަރެމެން އެކަން ކުރަމުން އަންނަތާ އަހަރުތަކެއް ވެއްޖެއެވެ. ހަގީގަތުގައި، މަގެއް ހެދުމަށް ބޭނުންވަނީ ކޮން ކަމެއްތޯ އާދައިގެ ދިވެއްސަކާ ސުވާލުކޮށްފިނަމަ، އެއީ ގައުމީ ފެންވަރުގައި ފާހަގަކުރަންޖެހޭ ފަދަ ޓެކްނޮލޮޖީގެ އިންގިލާބެއްގެ ގޮތުގައި އެމީހަކު ސިފައެއް ނުކުރާނެއެވެ.
އެކަމަކު، އަހަރެމެން ވިސްނަމުން މި އައީ މާ ބޮޑަށް ވެސް ސާދާކޮށް ކަން ޔަގީނެވެ. ސަބަބަކީ ރައީސް މުޙައްމަދު މުޢިއްޒުގެ ސަރުކާރުގައި، މަގެއްގައި ތާރު އެޅުމަކީ ކުއްލިއަކަށް ބޮޑެތި ޚަބަރުތަކުގެ ސުރުޚީތަކާއި، ފަރުވާތެރިކަމާއެކު އުފައްދާފައިވާ ވީޑިއޯތަކާއި، ޑްރާމާ ގޮތްގަނޑު ހުންނަ ފޮޓޯތަކާއި، އަދި ފޯރިގަދަ ސިޔާސީ އުފާފާޅުކުރުންތައް ހައްގުވާ ވަރުގެ ކަމަކަށް ވެގެން ދިއުމެވެ.
ސާހިބުންނާއި ސާހިބާއިންނެވެ. ދިވެހިރާއްޖެ މިވަނީ އެކަން ކޮށްފައެވެ. އަހަރެމެން މިވަނީ މަގެއްގައި ތާރު އަޅައިފައެވެ. ހަމަހިމޭންކަންމަތީ ތިއްބެވުން އެދެމެވެ.
ތާރުގެ ބޮޑު ކާމިޔާބީ
މާލޭގެ ބޮޑުތަކުރުފާނު މަގު ފުޅާކުރުމުގެ މަޝްރޫއަށް ބައްލަވާށެވެ. މަގު ފުޅާކުރުމާއި ތާރުއެޅުމަކީ ޝަހަރީ އުމްރާނީ ތަރައްގީގެ އެންމެ އަސާސީ ބައިތަކެވެ. ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގެ ސިޓީތަކުގައި މިއީ އާދައިގެ މަތިން ކުރަމުން އަންނަ ކަންކަމެވެ. މަގުތައް ފުޅާކޮށް، އަލުން ތާރުއަޅައި، މަރާމާތުކޮށް އަދި ފެންވަރު މަތިކުރަނީ އެއީ ސަރުކާރުތަކުން ކުރަންޖެހޭ ޒިންމާއަކަށް ވާތީއެވެ.
ނަމަވެސް މިތަނުގައި، ތާރަށް މިވަނީ ރަތް ދޫލައިގެ މަރުޙަބާއެއް ހައްގުވެފައެވެ. ފޮޓޯތައް ޝާއިއުކުރެވެއެވެ.
ވީޑިއޯތައް އުފައްދައެވެ. ސަރުކާރަށް ތާއީދުކުރާ ފަރާތްތަކުން އުފާފާޅުކުރެއެވެ. މީޑިއާތަކުން މި މަސައްކަތުގެ ކޮންމެ މަރުހަލާއެއް ރިޕޯޓްކުރަމުން ދަނީ، ގައުމުގައި ބުރްޖު ޚަލީފާ ފަދަ ބިނާއެއް އަލަށް ހަދައި ނިންމާލި ފަދަ ގޮތަކަށެވެ. ހީވާ ގޮތުގައި ދެން ފެންނާނެ ސުރުޚީއަކީ މިއީއެވެ: "ތާރީޚީ ވަގުތުކޮޅެއް: ތާރު ކާމިޔާބުކަމާއެކު ބިމުގައި ޖެހިއްޖެ."
ފަހަރެއްގައި މިކަމަށް ގައުމީ ފެންވަރުގެ ރަސްމިއްޔާތެއް ބާއްވަންވީ ކަންނޭނގެއެވެ. ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ރިބަން ކަނޑުއްވައިދެއްވާނީއެވެ. ވަޒީރުން އެމަނިކުފާނުގެ ފަހަތްޕުޅުގައި ސަފުހައްދަވައިގެން ތިއްބަވާނީއެވެ.
އެމްއެންޑީއެފް ބޭންޑުން މިއުޒކް ކުޅޭނީއެވެ. ކުޑަކުދިން ދިދަ ވިހުރުވާނީއެވެ.
އަދި ގައުމީ ތަރައްގީއަށް ސަރުކާރުން ދޭ މިސާލެއް ނެތް ފަދަ އަހައްމިއްޔަތުކަމާ ބެހޭ ގޮތުން މީހަކު ތަގުރީރެއް ދޭނީއެވެ. މި ހުރިހާ ކަމެއް މި ވަނީ، މަގު ކުރިން އޮތް ކޮންމެވެސް ކުލައެއްގެ ބަދަލުގައި މިހާރު ކަޅު ކުލައަށް ބަދަލުވުމުންނެވެ.
ދެން އައީ އަމީނީ މަގެވެ.
އެކަމަކު ހަގީގީ މާސްޓަރޕީސްއަކީ (އެންމެ ފުރިހަމަ އުފެއްދުމަކީ) އަމީނީ މަގުގެ ނިމިފައިވާ ބައި އަލުން ހުޅުވުމާ ގުޅިގެން ކުރިއަށްދާ އުފާފާޅުކުރުމެވެ. މަގު އަލުން ހެދިއެވެ. މަސައްކަތް ނިމުނީ މީގެ ދެތިން އަހަރު ކުރިންނެވެ. އަދި މިހާރު އެ ބައި މިވަނީ އަލުން އަނެއްކާވެސް މަރާމާތުކޮށް ހުޅުވާފައެވެ. ކަންކަން ހަގީގަތުގައި ވެސް ހައިރާންކުރުވަނިވި ގޮތަކަށް ބަދަލުވަނީ މި ހިސާބުންނެވެ.
ހައިވޭތަކާއި، ދިގު ފާލަންތަކާއި، ރޭލު ދަގަނޑުތަކާއި، ބިންގަރާސްތަކާއި އަދި މުޅިން އާ ސިޓީތައް އާދައިގެ މަތިން ސަރުކާރުތަކުން ބިނާކުރަމުންދާ ގައުމެއްގެ މީހެއްގެ ގާތުގައި މިހެން ބުނާ މަންޒަރު ހިތަށް ގެންނަވާށެވެ.
ކޮންމެވެސް ހިސާބަކުން އަހަރެމެން އަމިއްލަ ނަފްސާ ސުވާލުކުރަން އެބަޖެހެއެވެ؛ އަހަރެމެންގެ އުންމީދުތަކުގެ ފެންވަރު މިހާ ދަށަށް ވެއްޓުނީ ހެއްޔެވެ؟ މަސައްކަތްކޮށް ނިމުނުތާ ދެތިން އަހަރު ނުވަނީސް އެމަގުގެ މަސައްކަތް އަލުން ކުރަންޖެހި، އެމަސައްކަތްކޮށް އެ މަގު އަލުން ހުޅުވުމަކީ ގައުމީ ތަރައްގީގެ ބޮޑު ކާމިޔާބީއަކަށް ވާ ވަރަށް އަހަރެމެންގެ ވިސްނުން ކޮށިވީ ހެއްޔެވެ؟ ކާމިޔާބީގެ މިންގަނޑަށް ވީ ކީއް ހެއްޔެވެ؟
ސަރުކާރުތަކުން ބޮޑެތި ކަންކަން ކޮށްދޭނެ ކަމަށް އުންމީދުކުރި ޒަމާނެއް ދިޔައެވެ. ބޮޑެތި އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކެވެ. ބޯހިޔާވަހިކަމެވެ. ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޒާމުތަކެވެ. ބަނދަރުތަކެވެ. ވައިގެ ބަނދަރުތަކެވެ. އަސާސީ ޚިދުމަތްތަކެވެ. އިގްތިސާދީ އިންގިލާބެވެ. ދިގު ރާސްތާގެ ތަރައްގީއެވެ.
މިހާރު؟
ތާރެވެ. ފަހަރެއްގައި ސަރުކާރުގެ އެތެރޭގެ ކޭޕީއައި (KPI) ނިޒާމު ހުރީ މިކަހަލަ ގޮތަކަށެވެ.
ހޮސްޕިޓަލެއް އެޅުން: 100 ޕޮއިންޓް.
އަތްފޯރާ ފަށުގައި ބޯހިޔާވަހިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން: 80 ޕޮއިންޓް.
ޤައުމީ ފެންވަރުގެ ބޮޑު އުމްރާނީ މަޝްރޫޢެއް ނިންމުން: 60 ޕޮއިންޓް.
ފެނުގެ ނިޒާމެއް މަރާމާތުކުރުން: 40 ޕޮއިންޓް.
މަގެއްގައި ތާރުއެޅުން: 1،000 ޕޮއިންޓް.
މި ރޭޓުން ބަލާނަމަ، މަގުމަތީގެ ވަޅުގަނޑެއް ބައްދާލުމަކީ ވެސް ރިޔާސީ ބަޔާނެއް އިއްވަންޖެހޭ ވަރުގެ ކަމަކަށް ވާންވާނެއެވެ. މަގުމަތީގެ ބޮތްކެއް ބަދަލުކުރުމަކީ ޑޮކިއުމެންޓްރީއެއް ހަދަންޖެހޭ ވަރުގެ ކަމަކަށް ވެދާނެއެވެ. އަދި މީހަކު ކަފިހިހުރަހެއް ކުރަހައިފިނަމަ، ސަރުކާރުން އެއީ އައު ޒަމާނެއްގެ ފެށުން ކަމަށް އިޢުލާނު ވެސް ކޮށްފާނެއެވެ.
އެހެން ޤައުމެއްގައި މިކަން ވާނެ ގޮތް ހިތަށް ގެންނަވާށެވެ.
ސިންގަޕޫރުގެ ސަރުކާރުން 500 މީޓަރުގެ މަގެއްގެ ތާރުގަނޑު މަތީގައި އައު ފަށަލައެއް ލެވުމުން، ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއް ބާއްވާ މަންޒަރު ޚިޔާލަށް ގެންނަވާށެވެ.
"މާތް ސާހިބުންނާއި ސާހިބާއިންނެވެ. މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން މިވަނީ ތާރުއަޅާފައެވެ." ނޫސްވެރިން އެތަން ދޫކޮށް ނުކުމެގެން ހިނގައިދާނެއެވެ. މަރާމާތުކުރި މަގެއް އަލުން ހުޅުވުން އެއީ ޤައުމީ ތާރީޚީ ކާމިޔާބީއެއްގެ ގޮތުގައި ޖަރުމަނުވިލާތުން ފާހަގަކުރާ މަންޒަރު ހިތަށް ގެންނަވާށެވެ. މަސައްކަތްތެރިން ތާރުއަޅާ މަންޒަރު ދައްކުވައިދޭ، ސިނަމެޓިކް ފެންވަރުގެ ވީޑިއޯތައް ޖަޕާނުން އުފައްދާ މަންޒަރު ޚިޔާލަށް ގެންނަވާށެވެ.
އިނގިރޭސިވިލާތުން މިފަދައިން ބަޔާނެއް ނެރޭ މަންޒަރު ހިތަށް ގެންނަވާށެވެ. "މަގެއްގައި ތާރުއެޅިފައިވާ ވާހަކަ ސަރުކާރުން ފަޚުރުވެރިކަމާއެކު އިޢުލާނު ކުރަމެވެ." މީހުން ހީކުރާނީ އެއީ ޖޯކެއް ނުވަތަ މަލާމާތަކަށް ކުރި ކަމެއް ކަމަށެވެ.
ނަމަވެސް ރާއްޖޭގައި މި ފެންނަނީ، ސަރުކާރުގެ ޢާންމު ޒިންމާތަކަކީ އާދަޔާޚިލާފު ބޮޑެތި ކާމިޔާބީތަކެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަންނަން އަޅުގަނޑުމެން ތައްޔާރަށް ތިބޭ މިންވަރު އިތުރުވަމުންދާ މަންޒަރެވެ. އަދި އެއީ ފަޚުރުވެރިވާންވީ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަސްލު މައްސަލައަކީ މަގެއް ނޫނެވެ. ސާފުކޮށް ބުނާނަމަ، މަގުތަކުގައި ތާރުއެޅުމަކީ އެއްވެސް ގޯހެއް އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ.
ރަނގަޅު މަގުތަކަކީ މުހިންމު އެއްޗެކެވެ. ރައްކާތެރި މަގުތަކަކީ މުހިންމު އެއްޗެކެވެ. ފުރިހަމަ ފެންހިންދާ ނިޒާމަކީ މުހިންމު އެއްޗެކެވެ. ރަނގަޅަށް ފަރުމާކުރެވިފައިވާ މަގުތަކަކީ މުހިންމު އެއްޗެކެވެ. މާލެއަށް ރަނގަޅު އުމްރާނީ ވަސީލަތްތައް އިންތިހާއަށް ބޭނުންވެއެވެ. މައްސަލައަކީ ސަރުކާރުން މަގުތަކުގައި ތާރުއެޅުމެއް ނޫނެވެ.
މައްސަލައަކީ، މަގެއްގައި އާދައިގެ ގޮތަކަށް ތާރުއެޅުން ފަދަ ކަންކަމަކީ ސަރުކާރަކަށް ހާސިލުކުރެވޭނެ އެންމެ އުސް މިންވަރު ކަމުގައި ދެކި، އެކަން ފާހަގަކުރަން އަޅުގަނޑުމެންގެ ކިބައިން އެދޭ އެދުމެވެ. ސަރުކާރަކުން އާދައިގެ މަތިން ކުރަން ލާޒިމުވާ ކަންކަން ކުރުމުން، އެކަމަށް އާދަޔާޚިލާފު ތަޢުރީފު ލިބިގެން ނުވާނެއެވެ.
މަގެއް ރަނގަޅަށް ހަދައިފިނަމަ، އާނއެކެވެ، އެކަން ބަލައިގަންނާށެވެ. މަޝްރޫޢެއް ވަގުތަށް ނިންމައިފިނަމަ، އާނއެކެވެ، އެކަމުގެ ކްރެޑިޓް ދޭށެވެ. އަހަރުތަކެއްގެ ޝަކުވާއަށްފަހު ދުވަސްވީ މަގެއް އެންމެ ފަހުން މަރާމާތުކޮށްފިނަމަ، މައްސަލައެއް ނެތެވެ. އެކަމަކު ކަންކަމާ މެދު ވިސްނުމުގައި ހަމަބުއްދި އިސްކުރަމާތޯއެވެ.
މަގެއްގައި ތާރުއެޅުމަކީ މުސްތަޤުބަލު ބިނާކުރުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ މުސްތަޤުބަލާ ހަމައަށް ދިއުމަށް މަގެއް ކޮށުމެވެ. އަދި ފަހަރެއްގައި މި ފަރަޤު މިހާރު ވަނީ ހަނދާންނެތިފައެވެ.
މީގެ އިތުރުން މިއަށްވުރެ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ކަމެއް ވެސް މިތަނުގައި އެބަ ހިނގައެވެ. އިދާރީ އަދި އުމްރާނީ އާދައިގެ މަސައްކަތްތަކަކީ ތާރީޚީ ކާމިޔާބީތަކެއްގެ ގޮތުގައި ސަރުކާރުތަކުން ތަކުރާރުކޮށް އިޝްތިހާރުކުރަން ފެށުމުން، މަޑުމަޑުން ރައްޔިތުންގެ އުންމީދުތަކުގެ ފެންވަރު ދަށަށްދެއެވެ.
މީހުން ވިސްނަން ފަށަނީ މިފަދައިންނެވެ. "އެންމެ ކުޑަމިނުން އެމީހުން މަގުގައި ތާރު ވެސް އެޅިއެއްނޫން ހެއްޔެވެ." އެވަރުން އެމީހުންނަށް ފުދެއެވެ. މިންގަނޑު ބަދަލުވެގެންދަނީ މި ސުވާލަކުން ނޫނެވެ:
"ޤައުމަށްޓަކައި ތިޔަ ހާސިލުކުރީ ކޮން ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟" އޭގެ ބަދަލުގައި ބަދަލުވަނީ މި ސުވާލަށެވެ:
"ތަނެއްގައި ތާރުކޮޅެއް އަޅާލެވުނު ހެއްޔެވެ؟" އަދި އެހިސާބަށް ކަންކަން ދިއުމުން، އެންމެ އުންމީދީ ތަރައްޤީ ގެނެސްދެނީ ކޮން ބައެއްތޯ ބަލަން ސަރުކާރުތަކުން ވާދަކުރާކަށް ނުޖެހެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެމީހުންނަށް ވާދަކުރެވޭނީ އަލަށް އެޅި ތާރުގަނޑުގެ އެންމެ ފުރިހަމަ ޑްރޯން ވީޑިއޯ ދައްކާލެވެނީ ކާކަށްތޯ ބެލުމުގައެވެ.
ފަހަރެއްގައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ބޭނުންވަނީ ތާރު އަޅާ ވުޒާރާއެއް ކަމަށް ވެދާނެއެވެ. ފަހަރެއްގައި އަޅުގަނޑުމެން މިކަން ފުރިހަމައަށް ބަލައިގަންނަންވީއެވެ. "މިނިސްޓްރީ އޮފް އެސްފާލްޓް އެންޑް ރޯޑް އެޕްރިޝިއޭޝަން" (ތާރު އެޅުމާއި މަގުތަކުގެ އަގުވަޒަންކުރުމާ ބެހޭ ވުޒާރާ) ގެ ނަމުގައި އައު ވުޒާރާއެއް އުފައްދަމާތޯއެވެ. އަލަށް ތާރުއަޅާ ކޮންމެ މަގަކަށް ރަސްމީ އިފްތިތާޙީ ރަސްމިއްޔާތެއް ބޭއްވިދާނެއެވެ.
އަހަރީ ޤައުމީ ތާރު އެވޯޑެއް ވެސް ތަޢާރަފުކުރެވިދާނެއެވެ.
އެވޯޑު ދެވިދާނެ ދާއިރާތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނިދާނެއެވެ.
އެންމެ ފުރިހަމަ މަގުގެ ސަރފޭސް،
އެންމެ ހިތްވަރުދޭ ފަދަ ތާރު
އެންމެ އުންމީދީ މަގު ފުޅާކުރުމުގެ މަޝްރޫޢު
މަގު ހެދުމުގެ ކުރިންނާއި ފަހުން ނަގާފައިވާ އެންމެ މޮޅު ފޮޓޯ
ތާރުއެޅުމަށް ކޮށްދީފައިވާ އަގުހުރި ޚިދުމަތް
މަގު އަލުން ހުޅުވުމުގައި ޢުމުރު ދުވަހުގެ ޚިދުމަތުގެ އިނާމު
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޚުދު އެވޯޑުތައް ޙަވާލުކުރައްވަންވީއެވެ.
އަދި ވަނަ ހޯދާ ފަރާތަކަށް ހަނދާނީ ތާރުކޮޅެއް ދެވިދާނެއެވެ.
އަހަރެމެންނަށް އެ ތާރުކޮޅު ޤައުމީ ދާރުލްއާޘާރުގައި ބެހެއްޓިދާނެއެވެ.
އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކުން އެއަށް ބަލާފައި ސުވާލުކުރާނެއެވެ.
"މިއީ ކޮން އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟"
އަދި އޭގެ ޖަވާބަކަށް ވާނީ:
"މިއީ ސަރުކާރުގެ ތަރައްޤީގެ ޒަމާނެވެ."
ދިވެހިރާއްޖެއަށް މިއަށްވުރެ ރަނގަޅު ގޮތް ޙައްޤެވެ. މަގެއްގައި ތާރުއަޅާތީ ދިވެހިން ލަދުގަންނާކަށް ނުޖެހެއެވެ.
އަހަރެމެން ލަދުގަންނަން ޖެހެނީ، އިންތިހާއަށް ފަޚުރުވެރިވެފައި ދައްކާލަން އޮތް ހަމައެކަނި ކަމަކީ މަގެއްގައި ތާރުއެޅުން ކަމުގައި ވާނަމައެވެ.
މި ޤައުމަށް ކުރިމަތިވެފައިވަނީ ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެކެވެ. ބޯހިޔާވަހިކަމެވެ. ދަތުރުފަތުރެވެ. ޞިއްޙީ ޚިދުމަތެވެ. ތަޢުލީމެވެ. ކުނި މެނޭޖުކުރުމެވެ. އިޤްތިޞާދު ސިންދަފާތު ކުރުމެވެ (ޑައިވަރސިފައި ކުރުމެވެ).
ޑޮލަރުގެ ދަތިކަމެވެ. ޢުމްރާނީ ތަރައްޤީއެވެ. މޫސުމީ ނާޒުކުކަމެވެ. ދަޢުލަތުގެ ދަރަންޏެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ ޚަރަދުތަކެވެ. އަދި ރައްޔިތުން ޙަޤީޤަތަކަށް ވާނެ ދުވަހަކަށް އިންތިޒާރުކުރަމުންދާ ވައުދުތަކުގެ ދިގު ލިސްޓެކެވެ.
މި ޙަޤީޤަތްތައް މިހެން ހުރިއިރު، ޢާންމުކޮށް ހިނގާ މަގުހެދުމުގެ މަސައްކަތެއް ޤައުމީ ފެންވަރުގެ ބޮޑު މަންޒަރަކަށް (ތަމްސީލަކަށް) ބަދަލުކޮށްލުމަކީ ހައިރާންވާންވީ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ކަންކަން ހާމަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. އެއިން ދައްކުވައިދެނީ، ސިޔާސީ ގޮތުން "ކާމިޔާބީ" މާނަކުރާ މިންގަނޑު ކިހާ ދަށު ދަރަޖައަކަށް ވެއްޓިފައިވާ ކަމެވެ. އެހެންވީމާ، މަރުޙަބާއެވެ ދިވެހިރާއްޖެއެވެ!
ޤައުމު ބިނާކުރުމުގެ އެތައް އަހަރަކަށް ފަހު، މަގެއްގައި ތާރުކޮޅެއް އެޅުމަކީ ސަރުކާރުގެ ބޮޑު ކާމިޔާބީއަކަށް ވެގެންދިޔަ ތާރީޚީ ވަގުތާ އަހަރެމެންނާ މިވަނީ ބައްދަލުވެފައެވެ.